منوي اصلي
آخرين دانلودها
آمار سايت
مقالات : 817
مهتدون : 25
کليپهاي صوتي : 353
کليپهاي تصويري : 12
دانلود کتاب : 291
دانلود نرم افزار : 0
بازديد امروز : 479
بازديد کل : 2053670
 
   
توریه
صاحب اثر:   تاريخ درج مقاله:2017-02-06  تعداد بازديد:171
توریه در لغت به معنای: پوشاندن و پنهان کردن چیزی است

بسم الله الرحمن الرحیم
 

توریه

توریه در لغت به معنای: پوشاندن و پنهان کردن چیزی است.
الله عزوجل می فرماید: {فَبَعَثَ اللَّـهُ غُرَابًا يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْءَةَ أَخِيهِ ۚ قَالَ يَا وَيْلَتَا أَعَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هَٰذَا الْغُرَابِ فَأُوَارِيَ سَوْءَةَ أَخِي ۖ فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِينَ}  ترجمه: آنگاه الله، کلاغی را فرستاد که در زمين را بکاود تا به او نشان دهد چگونه جسد برادرش را بپوشاند او گفت: وای بر من! آيا من آنقدر درمانده ام که نمی توانم همچون اين

کلاغ، جسد برادرم را بپوشانم؟ پس سرانجام پشيمان شد.

همچنین می فرماید: {يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْآتِكُمْ وَرِيشًا ۖ وَلِبَاسُ التَّقْوَىٰ ذَٰلِكَ خَيْرٌ ۚ ذَٰلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّـهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ}  ترجمه: ای فرزندان آدم! به راستی برای شما لباسی که شرمگاهتان را می پوشاند و زينتی است برای شما، نازل کرديم و لباس تقوا بهتر است. اين از نشانه های الله است شاید که متذکر شوند.

اما توریه در اصطلاح به این معناست که گوینده سخنی را بگوید که شنونده از آن معنایی را بفهمد درحالی که قصد گوینده معنای دیگری است که آن سخن، محتمل آن نیز می باشد. به عنوان مثلا شخص بگوید: "یک درهم در جیب من نیست". از این سخن وی فهمیده می شود که او هیچ مالی ندارد درحالی که ممکن است مرادش این باشد که مثلا درهمی ندارد اما دینار دارد.

چنین سخنی را تعریض یا توریه می نامند.
توریه از جمله راه حل های شرعی است برای دوری گرفتاری و تنگنایی ای که ممکن است انسان در آن واقع شود زمانی که شخصی در مورد امری از او سؤال می کند و وی در واقع از جهتی نمی خواهد او را از حقیقت با خبر کند و از جهت دیگر هم نمی خواهد دروغ بگوید.
در زمان حاجت یا مصلحه ی شرعی شخص می تواند از توریه استفاده کند و شایسته نیست که در این کار زیاده روی کند و برایش عادتی شود و همچنین نباید برای گرفتن باطل یا دور کردن حق، به کار ببرد.

امام نووی رحمه الله می گوید:
"علما رحمهم الله می گویند: اگر مصلحت شرعی راجح و یا حاجتی در میان باشد که برای فریب دادن مخاطب راهی جز دروغ گفتن نباشد در این صورت اشکالی ندارد که از تعریض و کنایه استفاده شود. اما اگر مصلحت یا حاجتی در میان نباشد در این حالت استفاده از آن مکروه بوده و حرام نیست و در صورتی که مسأله به گرفتن باطل و دور کردن حق برسد در این جا استفاده از آن حرام می باشد. قانون در این مسأله این بود" .
برخی از علما در صورتی که حاجت یا مصلحتی در میان نباشد استفاده از تعریض – توریه – را حرام می دانند. این رأی را نیز شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمه الله اختیار نموده است .
رسول الله صلی الله علیه وسلم در برخی از حالات از توریه استفاده نموده اند، از جمله:
اگر شخصی در نماز جماعت، وضویش باطل شود در این موقعیت ناخوشایند باید چه کند؟
جواب: باید بینی اش را بگیرد و دستش را بر آن بگذارد سپس بیرون رود.
دلیل: عائشه رضی الله عنها روایت می نماید که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: "هرگاه یکی از شما در نماز، وضویش باطل شد پس بینی اش را بگیرد و خارج شود" .
الطیبي رحمه الله می گوید:
"امر به گرفتن بینی کرده که تخیل کنند او خون دماغ شده است. چنین کاری دروغ به حساب نمی آید بلکه از جمله معاریض – توریه – فعلی می باشد. اجازه این کار به او داده شده تا شیطان او را فریب ندهد که به خاطر خجالت کشیدن از مردم برای نماز نیاید" .
این توریه برای ایجاد توهمی خوب و پسندیده که برای دور کردن شخص از این موقعیت سخت، به کار برود جایز است، مثل اینکه اگر کسی ببیند که او خارج می شود گمان می کند که دچار خون دماغ شده است.. و همچنین زمانی که شخص در موقعیت های سختی و ناخوشایندی قرار گیرد که نیاز دارد در آن موقعیت، بر خلاف حقیقت سخن بگوید تا خودش را نجات یا شخص بی گناهی را نجات دهد و یا از حالتی بسیار دشوار بیرون بیاید و یا اینکه از موقعیتی بحرانی رها شود، می تواند از آن استفاده کند.
پس راه حل شرعی مباح که می توان از آن در زمان حاجت و نیاز استفاده کرد "توریه" یا "معاریض" است. امام بخاری رحمه الله در کتاب صحیحش بابی را با نام "معاریض، راهی است برای رهایی از دروغ"  نامیده است.
اهل سلف و ائمه نیز از توریه و معاریض استفاده کرده اند که ابن قیم رحمه در آن را در کتابی اینگونه بیان کرده است:
"از حماد رحمه الله ذکر شده، زمانی که شخصی به نزدش می آمد که نمی خواست با او همنشین شود دردناکانه می گفت: (دندانم.. دندانم) و اینگونه شخصی را که در همنشینی با او خیری نبود را ترک می کرد.
سفیان الثوری در مجلس خلیفه المهدی حاضر شد و او را نیکو شمرد؛ زمانی که خواست خارج شود خلیفه به او گفت که باید بنشیند. الثوری سوگند خورد که باز خواهد گشت. وی بیرون رفت و کفش هایش را کنار در، گذاشت و پس از مدتی بازگشت و کفش هایش را گرفت و رفت. خلیفه در مورد او پرس و جو کرد، به او گفته شد که وی سوگند خورد که باز گردد پس بازگشت و کفش هایش را گرفت و رفت.
امام احمد در خانه اش نشسته بود درحالی که برخی از شاگردانش از جمله مروذی نزدش بودند. شخصی آمد و از بیرون خانه در مورد مروذی پرس و جو کرد. امام احمد که نپسندید وی بیرون برود، فرمود: (مروذی این جا نیست و مروزی در این جا چه می کند؟) ایشان درحالی که انگشتش را در کف دستش گذاشته بود این سخنان را می گفت، زیرا آن شخص وی را نمی دید.
از نمونه های دیگر توریه این است که:
اگر شخصی از تو بپرسد که آیا فلانی را دیده ای، و تو ترس این را داشته باشی که اگر او را با خبر سازی به وی ظلم خواهد کرد پس می گویی ندیده ام. در این هنگام منظورت این است که تو ریه اش قطع نکردی  و این در لغت عربی، درست است یا اینکه دیدارش را نفی کند در قلبت، زمان و مکان معینی را در نظر می گیری که او را در آن ندیده ای. همچنین اگر تو را قسم داد که به فلانی صحبت نکن؛ پس بگو: (والله لن أكلمه) – یعنی به الله سوگند به او سخن نمی گویم – و منظورت این باشد که: او را زخمی نمی کنم. زیرا در لغت عربی (الکلم) به معنای (الجرح) – زخم – است. همچنین اگر شخصی را مجبور به کفر ورزیدن شود و به او گفته شود به الله کفر بورز. پس برایش جایز است که بگوید: (كفرت باللاهي) – کفر ورزیدم به لاهی – یعنی لاعب" .
نکته: همان طور که گفته شد شخص مسلمان اجازه ندارد از توریه استفاده کند مگر در حالت های بسیار سخت و شدید؛ زیرا :
1. زیاده روی در آن باعث وقوع در دروغ می شود.
2. برادران، اعتماد و ثقه را در سخنان شان از دست می دهند؛ زیرا هریک به دیگری شک می کند که آیا سخن برادرش بر همان چیزی که می گوید دلالت دارد یا خیر؟
3. اگر شنونده از حقیقت امر با خبر شود که آن مخالف با ظاهر سخنی بوده است که به او گفته و نداند که آن شخص از روی توریه این را گفته است در این صورت آن شخص در نظرش یک دروغ گو به حساب می آید.
4. این کار، راهی است برای ایجاد خودپسندی و تکبر در نفس شخص به دلیل احساس توانایی و قدرتی که در سوء استفاده از غفلت مردم به او دست می دهد.

مترجم: ام احمد
https://islamqa.info

 


حديث
اِنَمَا الاَعمَالُ بِالنيَات و اِنَمَا لِکُل امرءٍ مَا نَوَي فمن کانت هجرته الي الله و رسوله فهجرته الي الله و رسوله
همانا اعمال بسته به نيت است و شخص بسته به نيتش بهره مي برد. پس کسي که هجرتش براي خدا و رسول باشد پس هجرتش براي‏ آنهاست
نظرسنجي

مؤثرترین کانال اهل سنت در هدایت شیعیان کدام است؟





خبرنامه